Ааптар улуустааҕы киин балыыһа кылаабынай бырааһа куйаар ситимэ суруйуута төһө оруннааҕын, каадыр боппуруоһугар балаһыанньа хайдаҕын быһааран эппиэт биэрэрин эрэйэрин этэн туран, бу суругун хаһыакка таһаарарбытын көрдөһөр. Онон киин балыыһаттан харда суругу күүтэбит.
Соторутааҕыта куйаар ситимигэр биһиги Сунтаарбыт улууһун доруобуйа харыстабылыгар быраастар тиийбэттэрин туһунан дьиксиннэриилээх сурук тахса сылдьыбыта. Сорохтор, бу да киһи, биһигиннээҕэр уустук балаһыанньалаахтар бааллар, хотулар эҥин диэххит. Оннугун оннук буолуо да, киһи айылҕатынан даҕаны бастыҥҥа тэҥнэһэ, үчүгэйгэ үөрэнэ сатыахтаах ини.
Биһиги Сунтаарбытыгар (ордук улуус киинигэр) эдэр исписэлиистэри ханна баҕарар аныгы ирдэбилгэ толору эппиэттиирдии көрсөр усулуобуйа баар диир курдукпут. Кэлиҥҥи сылларга дьэндэспит таас дьиэлэр бары даҕаны Арассыыйа таһымнаах анал бырагыраамаларынан үбүлэнэн тутулуннахтара дии.
Дьэ оччоҕо тоҕо олоххо биир саамай наадалаах идэлээх быраастарбытын бастакы уочарат сөптөөх олорор дьиэнэн хааччыйбакка «куоттартыыбытый»?..
Бу мунаах санааҕа ылларан мунчаара сырыттахпына, аны «Саха» тэлэбиидэнньэтигэр Чурапчы киин балыыһатын 30 сыллаах үбүлүөйүттэн быһа тардан көрдөрө түстүлэр. Соторутааҕыта үлэҕэ киирбит поликлиникалара дьэ чахчы дьоһун тутуу быһыылаах. Саха сиригэр суох уустук аныгы аппаратуралаах эбиттэр. Чурапчы куораттан биһигиннээҕэр лаппа чугаһынан да, каадыр тиийбэтин туһунан боппуруос турбат быһыылаах. Өссө 2030 сылга саха киһитин орто сааһын 80 сааска тириэрдэргэ соруктанан үлэлиибит дииллэр эбит. Дьонноругар табыгастаах буоллун диэн сорох быраастара киэһэ аҕыска диэри эҥин үлэлииллэр эбит.
Дьэ хайдаҕый, оттон биһиги күннээҕинэн көрдөрөрбүтүгэр быраастарбыт барахсаттар тиийбэттэрэ дьиксиниилээх балаһыанньа эбит. Кистээбэккэ эттэххэ, тиийбэт быраастаах сиргэ ыарыһаҕы көрүү-истии хаачыстыбата да сэрэйиллэр ини. Ханнык баҕарар үлэҕэ үлэҥ миэстэтин кэтэһэн көхсүгэр тыына турар буоллахтарына үлэҥ эппиэтинэһэ үрдүүр, хаачыстыбалаах буолар диэн сөптөөх этии баар дии. Киһиэхэ кылаабынайа доруобуйата диэн буолар .
Тустаах эппиэттээх үлэһиттэр бу боппуруоска олохтоохтук күүскэ ылсыһаллара өссө төгүл наада буолбут.
Борис НИКОЛАЕВ