Сунтаар улууһугар доруобуйа харыстабылын миниистирин бастакы
солбуйааччыта Дмитрий Сергин салайааччылаах бөлөх үлэтин Куокуну нэһилиэгиттэн саҕалаата.
Куокуну нэһилиэгэ
Буоларын курдук олохтоохтор 2025с. өрөспүүбүлүкэ ситиһиилэрин, ыытар үлэтин-хамнаһын истииттэн саҕалаатылар.
Салгыы кэпсэтиигэ киирдилэр. Ол курдук, дьон сүрүннээн уотунан ититии төлөбүрэ үрдээбититтэн хараасталларын этэллэр.Маныаха бу боппуруоһунан улуус аҕа баһылыга Анатолий Григорьев кыттыылаах анал хамыыһыйа тэриллэн үрдүкү уорганнары кытары үлэ ыытарын иһитиннэрдилэр.Бүгүҥҥү күн туругунан уопсайа Ньурба, Сунтаар 9950 олохтооҕо уотунан ититиигэ холбонон олорор. Аҥардас Сунтаарга 5тыһ.тахса киһи уотунан дьиэтин сылыттар. Билигин ааҕан көрөрбүттэринэн 1518 ыал үрдэтиигэ барбыт. Онон хамыыһыйа үлэтинтохтоппот, салгыы ыытар.
Куокуну олохтоохторо былырыыҥҥы отчуокка доруобуйа харыстабылыгар сыһыаннаах элбэх ыйытыгы биэрбиттэрэ. Билигин ол онно эппит этиилэрэ толору туолбутун иһитиннэрдилэр. Эбии нэһилиэккэ сотору кэминэн фельдшергэ көмө медбрат идэлээх үлэһит кэлэрин үөрэ иһиттилэр Быйылгы көрсүһүүгэ аны Сунтаарга саҥа сытар балыыһа эбийиэгэ хаһан тутулларын туоһуластылар. Билигин дойду үрдүнэн төһө да уустук балаһыанньа бүрүкээн турдар, 2026с.өрөспүүбүлүкэҕэ 40 социальнай суолталаах эбийиэк үлэҕэ киириэҕэ. Сунтаарга балыыһа комплексатын 2 этабын тутуута 2027 с. саҕаланыаҕа диэтилэр.
Тыа хаһаайыстыбатыгар элбэх киһини долгутар ыйытыыны биэрдилэр. Биир төбө ынахха көрүллэр субсидия харчыта тоҕо кыччаабытый диэн ыйытыыга, хоруй маннык буолла:»Ааспыт сылларга биир ынахха субсидия 39000солк. көрүллэн турбута, быйылгыттан 20000солк.буолла. Субсидия сүөһү ахсаана элбииригэр диэн көрүллэр этэ. Хомойуох иһин сүөһүбүт ахсаана элбиэн оннугар, аччыырга барда. Ол иһин көрүллэр сууманы кыччаттыбыт. Ол оннугар сири кытта үлэҕэ үбүлээһини эптибит» диэн тыа хаһаайыстыбатын салалтатын сүрүн исписэлииһэ Павел Титов толору хоруйу биэрдэ.
Кириэстээх нэһилиэгэ
Бастакы алмаас көстүбүт, Үлэ Дьоруойа Владимир Михайлов олорор, үлэлиир дойдутугар Кириэстээх нэһилиэгэр СӨ Бырабыыталыстыбатын отчуота саҥа тутуллан киирбит култуура дьиэтигэр буолла.
Саҥа кулуупка «Земский работник культуры» тосхолунан үлэлии кэлбит Кристина Ксенофонтова сырдык, толору хааччыллыылаах эбийиэккэ үлэлииргэ кыах биэрбиттэригэр махтанан туран, саҥа кулуупка эбии звукооператор штатын туруоруста.
Бөлөх салайааччыта Дмитрий Сергин: «Эдэр үлэйһит бу ыйытыгынан үлэлиир тэрилтэтин туһугар ыалдьарын, долгуйарын көрдөрөр. Маннык санаатын аһаҕастык этэр эдэр киһиттэн үчүгэй үлэһит тахсарыгар саарбахтаабаппын». Бу ыйытыгы боротокуолга киллэриэххэ диэн этиитин олохтоохтор үөрэ иһиттилэр.
Олохтоохтор былаас уорганнарын кытары атах тэпсэн олорон аһаҕастык кэпсэтэллэрин сэргииллэрин этэллэр. Оччотугар былаас уорганнара дьон,норуот кыһалҕатын чугастык билэр буолаллар.
Көрсүһүүгэ элбэх эдэр дьон кэлбитэ, тыҥаан турар кыһалҕалары тэҥҥэ ырыталлара, өрөспүүбүлүкэ салалтата ыытар үлэтигэр интэриэстэрэ улаханын көрдөрөр.
Түмүккэ Кириэстээхтэр СӨ Бырабыыталыстыбата ыытар үлэтин «биһириибит» диэн сыаналаатылар.
Аллыҥа нэһилиэгэ
Хочо нэһилиэктэриттэн саамай элбэх хороҕор муостааҕы тутан олорор нэһилиэгинэн Аллыҥа буолар. Ол да иһин тыа хаһаайыстыбатыгар сыһыаннаах ыйытыктар киирдилэр.
Доруобуйа харыстабылын миниистирин бастакы солбуйааччы Дмитрий Сергин Аллыҥа нэһилиэгэр отчуотунан сылдьыбыта 4 сырыыта буолар. Ол иһин, бу нэһилиэк кыһалҕатын үчүгэйдик билэрин этэр.
Нэһилиэккэ тыа хаһаайыстыбатын исписэлииһин штата суох буолбута өйдөммөт диэтилэр. Маныаха, тыа хаһаайыстыбатын салалтата быһааран биэрбитинэн, билигин икки нэһилиэккэ биир исписэлиис үлэлиир. Аллыҥа нэһилиэгин Тойбохой исписэлииһэ көрөр буолбут. Нэһилиэк олохтоохторо ыраас уунан хааччыллыыны туруорсаллар. Өрөспүүбүлүкэ таһымыгар ыраас уунан хааччыллыыга аналлаах тосхоллор үлэлииллэрин кэпсээтилэр. Анал ууну ыраастыыр тэрили нэһилиэк бэйэтэ туруоруон сөп диэн сүбэлээн биэрдилэр.
Бүөр ыарыытынан ыалдьар дьон доруобуйатыгар сыһыаннаах ыйытыктар икки нэһилиэккэ киирдилэр. Гемодиализка наадыйар ыарыһахтар улууска медицинскэй өҥөнү ылыахтарын сөп дуо диэн ыйытыкка улуус кылаабынай бырааһа Константин Павлов хоруйдуур:»Улуус үрдүнэн 3 гемодиализка наадыйар киһи олорор. Сунтаар киин балыыһатын таһымыгар сыаналаах диализ аппарат көрүүтэ уонна турар усулуобуйата эппиэттээбэт, эбии үлэһиттэр да көрүллүбэттэр. Бүгүҥҥү күн туругунан ыарыһахтар Ньурба, Мииринэй балыыһаларыгар медицинскэй өҥөнөн толору хааччыллаллар».
Ааспыт сылга киирбит ыйытыктар, этиилэр туолууларын көрдүлэр. Түмүккэ СӨ Бырабыыталыстыбатын ыытар үлэтин биир санаанан «биһириибит» диэтилэр.
Мира АФАНАСЬЕВА