Н.М.Родионова аатынан Сунтаардааҕы оҕо дьоҕурун сайыннарар Киин педагогтара Санкт Петербург-Москва куораттарга образовательнай экспедицияларын сырыыларын улахан суолталаах тэрээһиннэринэн биир дойдулаахтарын албан ааттарын үйэтитэн, кинилэр суолларынан айан этэ.
1940 сыллаахха Ленинградтааҕы театральнай институтка туттарсан киирбит 34 саха эдэркээн устудьуоннарын ортотугар биһиги биир дойдулаахтарбыт Исай Попов уонна Михаил Авелов бааллара.
Кинилэри «могучая студия – модун студия» диэн ааттабыттара. Саха тыйаатырын тэрийии кинилэр ыра санаалара уонна үөрэхтэрин программата этэ. Биир сыл институтка үөрэммитттэрин кэннэ Аҕа дойду улуу сэриитэ саҕаланар. Уолаттар сэриигэ бараллар, кыргыттар куораты көмүскүү хаалаллар. 34 оҕоттон 15 эрэ киһи дойдутугар төннөр. Студия сабыллар. Моряк, партизан Михаил Авелов оройуоҥҥа биллэр ырыа учуутала, баянист, уус уран самодеятельноһы тэрийээччинэн биллэр.
Түөрт бойобуой уордьаннаах снайпер, батальон комсорга Исай Попов Томпо улууһугар биллэр журналист, суруйааччы буолар.
Хайалара да тыйаатыр туһунан ыра санаалара туолбат…
Ленинградтааҕы театральнай институт Моховая уулуссаҕа турара, үөрэх уонна сценаҕа тахсыы ити Ленинград биир кырдьаҕас уулуссатыгар архитектура памятнигынан билиниллэр былыргы дьиэҕэ буолара, оччолортон баар институтка уонна 2011 сылга ремоннаммыт тыйаатырга билигин РГИСИ (Российский государственный театр сценических искусств) студенческай тыйаатыр үлэлиир.
Кулун тутар 5 күнүгэр РГИСИ уонна театр саламтатын кытта кэпсэтии быһыытынан биһиги Моховойга турар студенческай театрга Паршин С.И. студиятын 3-с курсун оҕолоро туруорбут «Слуга двух господ” диэн спектальга сырыттыбыт. Режиссер – Дария Георгиевн Юрганс, Арассыыйаҕа биллэр ааттаах режиссер. Ыраахтан сылдьар күндү ыалдьыттар быһыытынан тыйаатыр саламтата босхо киллэрэн бастыҥ миэстэлэргэ олорто, спектакль бүппүтүн кэннэ дорҕоонноохтук биһигини уонна спектакль оонньообут студеннары, режиссер Юрганс Д.Г. сценаҕа ыҥырдылар, көрөөччүлэри тарҕаһымаҥ, ыалдьыттары көрсүҥ диэн көдөстүлэр. Санкт-Петербургу култуура киинэ диэн мээнэҕэ ааттабаттарыгар итэҕэйдибит, биир да көрөөччү туран барбата.
Студенческай труппа, тыйаатыр саламтата, толору көрөөччүлээх саал сыанатыгар туран Оҕо дьоҕурун сайыннарар Киин хамаандата биир дойдулаахтарбыт Исай Попов уонна Михаил Авелов олорон ааспыт олохторун туһунан билиһиннэрдибит. Исай Попов “Оонньоммотох оруолллар, эстибит эрэллэр” , учууталлара Е.Лепковская «Цветы на холодном снегу” диэн кинигэлэригэр олоҕуран кэпсээтибит. Тыйаатыр үрдүкү сыанатыттан сахалыы мааны таҥаспытын көрдөрдүбүт, сахалыы саҥа, тойук, хомус дуорайда, биир дойдулаахтарбыт мэтириэттэрэ көһүннэ. Кинилэр ыра санааларын туһунан үөрэммит сирдэригэр тириэртибит, тойук уонна хомус көрөөччү дохсун ытыс тыаһын ылла. Сыалбытын ситтибит диэн астынныбыт.
Киһи аатын, кини ыра санааларын, кини олоҕун, үлэтин өйдүүрүҥ тухары – Кини тыыннаах. Россия ханнык баҕарар муннугуттан сылдьар дьону дойдубут историята бииргэ ситимниир эбит диэн сөхтүбүт. Режисеер Юрганс Д.Г. биһиги биир дойдулаахпыт Сергей Потапов бииргэ үөрэммит доҕоро эбит, Сергей Потапов Санкт-Петербург куоракка туруорар спектакльларыгар артыыс быһыытынан оонньуубун диэтэ. Спектакль көрө кэлбит Верхоянскайтан көрөөччүлэр биһигини кытта тахсан «наши земляки” диэн үөрэн хаартыскаҕа хатаннылар. Икки көрөөччү “мы плакали, слушая Ваш рассказ” диэн чугаһаан кэпсэттилэр, студия туһунан ыйыталастылар. Саалга камераҕа хатыы олорбут педагог Варвара Владиславовна «как хорошо, что мы сегодня пришли на спектакль и этот рассказ прослушали» диэн кэпсэтиини истбититтэн, олохтоохтор олус уйаннарын, харах уулаах олорор дьон баарыттан сөхтүбүт. Саалга турбут тыҥааһыннаах чуумпу, харах уута, блокаданы ааспыт куорат ити сылларын бириэмэ да ааспытын кэннэ сүрэҕэр ыарыылаахтык ылынарын көрдөрдө. Ол да иһин буолуо, «спасибо за память» диэн тыллары хас да киһиттэн иһиттибит.
Бу сырыыбыт олоххо киирэригэр сүбэ-ама биэрэн көмөлөспүт Саха тыйаатырын артыыһыгар Айал Аммосовка, РФ, СӨ үтүөлээх артыыһа Ефим Николаевич Степановка, СӨ постояннай бэрэстэбиитэлистибэ менеджерыгар Станислав Николаевичка, РГИСИ уонна Моховая уулуссаҕа турар тыйаатыр саламтатыгар махтанабыт.
Арассыыйаҕа биллэриллибит норуоттар сомоҕолоһууларын, Саха сиригэр култуура, Сунтаар улууһугар номох уонна сайдыы сылларыгар өссө биир улахан суолталаах үлэбит үтүө түмүктээх буолбутуттан астынныбыт.
Ангелина АНТОНОВА