Сунтаар улууһун кииннэммит бибилэтиэкэлэрин ситимэ Улуу Кыайыы 80 сылыгар “Биһиги умнубаппыт” бырайыак иитинэн нэһилиэнньэ бары араҥатын, чуолаан эдэр көлүөнэ болҕомтотун тардар, өйдөтөр, билиһиннэрэр сыалтан араас тэрээһиннэри ыытар.
1943 с. олунньу 23 күнүгэр Ильмень күөлгэ буолбут Аҕа дойду Улуу сэриитин биир хаан тохтуулаах, элбэх өлүүлээх кыргыһыытыгар биһиги биир дойдулаахтарбыт, саха уолаттара, сырдык тыыннара быстыбыта. Бу улахан кыргыһыыны саха дьоно өйдүүр-саныыр, кэриэстиир. Олунньу 19 күнүгэр Сунтаардааҕы технологическай колледжка “Ильмень күөл буойуттарыгар сүгүрүйэбит” иккис төгүлүн ыытыллар ахтыы күнүгэр Кэмпэндээйиттэн, Бордоҥтон, Сунтаартан, Сиэйэттэн, Кириэстээхтэн Ильмень күөлгэ сэриилэспит буойуттар сиэннэрэ, хос сиэннэрэ, аймахтара кэлэн кыттан, ахтыыларын оҥордулар. Быйылгы тэрээһиммитигэр Сунтаар гимназиятын уонна политехническай лиссиэй “Саарын саха” бырайыак чэрчитинэн үлэлиир поисковай этэрээтэ (сал. Иванов С.С.), маны сэргэ Кириэстээх оскуолатын үөрэнээччилэрэ “Искра” историко-патриотическай кулууп (сал. Тихонова А.С.) Старай Руссаҕа бара сылдьыыларын, экспедицияларын сырдатан кэпсээбиттэрэ дьон-сэргэ сэҥээриитин ылла.
Олунньу 24 күнүгэр киин бибилэтиэкэ Сунтаардааҕы доруобуйаларынан хааччахтаах дьон уопсастыбаларын кытта “Служу России” интеллектуальнай күрэһи тэрийэн ыыттылар. Күрэс кыттыылаахтара “күннээҕи түбүктэн аралдьыйан, бэйэ-бэйэбитин кытта алтыһан, билиибитин тургуттубут, биир ураты, бэлиэ күн буолла”, – диэн санааларын эттилэр.
Кулун тутар 5 күнүгэр технологическай колледжка Кэмпэндээйи модельнай бибилэтиэкэтэ уонна улуустааҕы киин бибилэтиэкэ тэрийиилэринэн “Мы помним” (“Биһиги умнубаппыт”) улуустааҕы кыраайы үөрэтиигэ туһуламмыт кэмпириэнсийэ VI төгүлүн ыытылынна. Кэмпириэнсийэҕэ улууспут үгүс нэһилиэктэрин олохтоохторо, үөрэнээччилэр, учууталлар, бибилэтиэкэрдэр көхтөөхтүк кытыннылар, элбэх үлэ киирдэ, кэмпириэнсийэ түмүгүнэн хомуурунньук тахсыахтаах.
Сунтаардааҕы оҕо бибилэтиэкэтэ 2025 с. ыам ыйын 5 күнүгэр диэри кыра саастаах оҕолорго уонна үөрэнээччилэргэ аналлаах “Кыайыыны уруйдуубун” өрөспүүбүлүкэтээҕи кэтэхтэн хоһоон ааҕыытын, муус устар 16 күнүттэн ыам ыйын 2 күнүгэр диэри оскуола үөрэнээччилэригэр “Байыаннай техника” бэйэ илиинэн оҥоһук күрэҕин ыытар.
Сунтаар улууһун кииннэммит бибилэтиэкэлэрин ситимин саайтарыгар Сунтаар улууһун нэһилиэктэрин барытын хабар, уоттаах сэрии толоонугар кыргыспыт, дьоруойдуу охтубут, сураҕа суох сүппүт буойуттарбыт сырдык ааттарын үйэтитэн “Бессмертный полк” (https://polk.sunlibrary.ru/) бырайыагынан электроннай базаны эбии чопчулааһын, хаҥатыы үлэтэ бара турар. Ону таһынан, тыылга бэриниилээхтик үлэлээбит, эйэлээх олоҕу түстэспит ытык бэтэрээннэрбит үтүө ааттарын үйэтитэр “Запиши своего деда” (https://polk.sunlibrary.ru/zapishi-svoego-deda/) үлэҕэ ким баҕалаах кыттыһыан сөптөөҕүн бэлиэтиибит уонна ыҥырабыт.
Сунтаардааҕы киин бибилэтиэкэ сайтыгар “Саһарбыт страницалар кэпсииллэр…” (https://elib.sunlibrary.ru/сталин-суола-2/) сигэнэн киирэн улууспут хаһыатыгар сэрии сылларыгар туох туһунан суруйбуттарын билиэххитин сөп.
“Сунтаар сонуннара” эрэдээксийэтин бырайыагынан нэһилиэк бибилэтиэкэрдэрэ бэлэмнээбит “Сунтаар улууһа сэрии сылларыгар” тиэмэнэн нэһилиэктэр тустарынан ыстатыйалар нэдиэлэ ахсын хаһыакка уонна “Долгун” араадьыйаҕа хас чэппиэр аайы күнүс 13 чаастан “Сунтаар улууһа – тыылга” биэриилэр аҕа көлүөнэ дьоммут туохха да тэҥнэммэт хорсун олохторун сырдаталлар.
Билиҥҥи кэм суруйааччыларын, кинилэр айымньыларын билиһиннэрэр сыаллаах оҕо бибилэтиэкэтэ бэлэмнээбит “Улуу Кыайыыны уһансыбыттарга албан аат!“ литературнай биэриилэр Ийэ дойдуларын көмүскээччилэр хорсун быһыыларын киэҥ эйгэҕэ таһаараллар, уус-уран айымньы көмөтүнэн үйэтитэллэр.
Үлэбит биир сүрүн хайысхатынан сунтаардар Аҕа дойду сэриитигэр кыттыыларын, кинилэр сырдык ааттарын үйэтитии буолар. Араас сылларга бибилэтиэкэ ситимин үлэһиттэрэ «Дормидонт Данилов – номоххо киирбит ньургун сэрииһит» (Е.П. Иванов, Р.А.Кириллина, Н.К.Кузьмина), «Сунтаартан төрүттээх Улуу сэрии офицердара: биогр. справочник» (Н.К.Кузьмина), «Сураҕа суох сүтүөхпүт суоҕа… Сунтаар улууһуттан фашистскай концлааҕырдарга өлбүт уонна билиэнтэн эргиллэн кэлбит буойуннар дьылҕалара» (Н.К.Кузьмина), «Мин ырыам Кыайыыны туойбута: Сунтаар оройуонуттан Аҕа дойду сэриитигэр кыттыбыт буойуннар хоһоонноро» (Н.К.Кузьмина), «Вестники Великой Победы Кыайыыны ыҥырбыт суруктар»: письма, дневники, блокноты фронтовых лет Сунтарского района (Н.К.Кузьмина, А.Е.Яковлев), «Фронт и тыл сунтарцев: Во имя Великой Победы» (Н.К.Кузьмина) улахан суолталаах кинигэлэри хомуйан таһаартарбыттара. Быйыл Улуу Кыайыы 80 сылыгар улуус киин бибилэтиэкэтин библиографтара Р.И.Павлова, Л.В.Чирикова “Сунтаардар Аҕа дойду көмүскэлигэр” библиографическай ыйынньыгы оҥорон, бэчээккэ бэлэмнээтилэр.
Ситим бары бибилэтиэкэлэрэ “Кыайыы хоһоонноро”, “Окна Победы”, “Свеча памяти”, “Стена памяти”, “Диктант Победы”, “Бессмертный полк”, “Георгиевская лента” диэн араас таһымнаах аахсыйаларга ааҕааччылар кытталларын көҕүлүүллэр, тэрийсэн ыыталлар.
Киин бибилэтиэкэ Сунтаар нэһилиэгин олохтоохторун С.А.Зверев-Кыыл Уолун аатынан улуустааҕы норуот айымньытын киинин конференц-саалатыгар ыам ыйын 7 күнүгэр 14ч.30м. Антонина Кириллина хомуйан оҥорбут «Снайпер Егор Петров», ыам ыйын 8 күнүгэр 15 чаастан Эдуард Еремеев «Бойобуой доҕордоһуу чаҕылхай туоһулара» кинигэлэрин сүрэхтэниитигэр ыҥырар.
Ыам ыйын 9 күнүгэр «Өлбөт үйэлээх полк. Бессмертный полк» хаамыытыгар көхтөөх кыттыыны ыларгытыгар ыҥырабыт. Мустуу сарсыарда 10 ч. «Татыйыына» оҕо маҕаһыынын иннигэр, хаамыы 11 ч. саҕаланар.
Киин бибилэтиэкэ хаартыскалаах штендер оҥорорго сакаас ыларбытын иһитиннэрэбит. Аадырыспыт: Сунтаар сэл., Д. Данилова пер., 4а. Тел. 22-1-91.
Л.А. Попов аатынан Сунтаар киин бибилэтиэкэтин методикаҕа, информацияҕа салаата