Хомсомуол, ыраахха ыҥырар сырдык сулус, холобур буолан, үгүс көлүөнэни сирдээбитэ. Биир маннык хомсомуол ыҥырыытынан ыраах Өлүөхүмэ улууһуттан ыччаттар Сунтаарга кэлэн үлэни-хамнаһы кыайа-хото туппуттарын, оҕо-уруу тэнитэн олохторун оҥостубуттарын туһунан кэпсээтилэр.
Токко нэһилиэгиттэн 1980 сыллаахха оскуолаларын саҥа бүтэрбит 16 ыччат дьон “Оскуола-производство-ВУЗ” диэн санаанан “Сунтаар” сопхуоска үлэлии кэлбиттэрэ. Бу ыччаттан хас да оҕо Сунтаары иккис дойду оҥостубуттара. Ол курдук, билигин улууска тыа хаһаайыстыбатын өрө тута сылдьар Октябрина Попова, Туойдаах нэһилиэгин 10 оҕолоох ийэтэ Вера Попова, өр сылларга доруобуйа харыстабылыгар үлэлээбит Анна Ощепкова, “Татыйыына” фирмаҕа таһаарыылаахтык үлэлээбит Надежда Рыбникова уонна суоппар идэлээх Семен Алексеев сүрэхтэрин аҥарын көрсөн, ыал буолан Сунтаарга хаалбыттара.
Бу ыччаттартан биирдэстэрэ билигин Сунтаар нэһилиэгин көхтөөх олохтооҕо “Туску” түөлбэ салайааччыта Валентина Петровна Аммосова бу үлэлии кэлбит ыччаттар кэккэлэригэр эмиэ баара. Ол кэмтэн 46 сыл ааста.
Валентина Петровна пиэрмэҕэ сөптөөхтүк үлэлээн алын сүһүөх кылаас учууталын идэтин баһылаан үөрэх эйгэтигэр 40 сыл үлэлээн бочуоттаах сынньалаҥҥа таҕыста. Кэргэнинээн Анатолий Николаевичтыын 5 оҕону төрөтөн, 11 сиэннэнэн нэһилиэк сис ыала буолан олороллор. Валентина Аммосоваҕа хомсомуол күнэ ураты, бэлиэ күн. Түөһүгэр хомсомуол күүрээннээх үлэлэрин туоһулуур бэлиэлэрин иилинэн баран, урукку үөлээннээхтэрин кытта көрсөр, ирэ-хоро кэпсэтэр, уруккуну-хойуккуну ахтыһар күннэрэ: “Оскуоланы бүтэрэрбит саҕана дойдубутугар ол кэминээҕи салайааччылар Егор Николаевич Тимофеев, Николай Данилович Васильев кэлэн “Сунтаар” сопхуос туһунан олус үчүгэйдик, умсугутуулаахтык кэпсэээбиттэрэ. Биһиги төһө да дойдубутугар үлэ миэстэтэ баарын үрдүнэн атын улууска барарга бачыымы көтөхпүппүт. Мин төһө да Иркутскай куоракка үөрэххэ киирбитим үрдүнэн оҕолорбун сайыһан Сунтаарга Быйакы сайылыкка сайын үлэлии тиийбиппит. Икки сыл биир күн курдук элэстэнэн ааспыта. Ыччат дьон туох да үлэтиттэн толлон турбаппыт. Пиэрмэ күүстээх үлэтин кэннэ, аны суббуотунньуктарга кыттарбыт. Бу кэмҥэ элбэх оҕо ыал буолан хаалбыта. Атын да улууска барбыттара. Иннэ гынан, хомсомуол биһиги инники олохпутун оҥосторбутугар төһүү күүс буолбута диэтэхпинэ сыыспаппын. Элбэх оҕо агроном, зоотехник, суоппар идэлэрин баһылаабыттара”. Ыраах Өлүөхүмэттэн кэлбит ыччаттар аатырбыт ыанньыксыттарга Матрена Андреевна Филиппова, Марфа Николаевна Даниловаҕа үлэлээбиттэринэн киэн тутталлар. Дьиҥнээх олох оскуолатын ааспыппыт, үлэ үөрүйэхтэригэр уһуйуллубуппут дииллэр.
Билигин даҕаны Валентина Петровна сыллата оҕолорго үлэ лааҕырын тэрийэн үлэлэтэр. Уопсайа кини үлэ лааҕырыгар 300-тэн тахса оҕо сырытта. Бу сайын “Хаахынай” сайылыкка оҕолору тыа хаһаайыстыбатын үлэтигэр сыһыарда.
Төһө да бу кэмтэн элбэх бириэмэ аастар, ол хомсомуол ыҥырыытынан үлэлии кэлбит кэмнэрин, сылларын бу баардык саныыллар. Олохторун биир умнуллубат, чаҕылхай кэмэ буоллаҕа.
Мира АФАНАСЬЕВА