Киһи үйэтин-сааһын тухары оскуолаҕа үөрэммит сылларын умнубат, саамай сырдык, кэрэ өйдөбүлү саҕар кэрэ кэм.
Анжелина Константинова, Б.Н.Егоров аатын Күндэйэ орто агро-технологическай хайысхалаах ЮНЕСКО ситимин оскуолатын 11-с кылааһын туйгун үөрэнээччитэ:
– Оскуола кэнниттэн ХИФУ финансовай-экэнэмиичэскэй институтугар (ФЭИ) туттарсар баҕа санаалаахпын. Экэниэмикэ эйгэтигэр үлэлиир, харчы эргиирин, тэрилтэлэр үлэлииллэрин дириҥник үөрэтэр баҕа санаалаахпын. Манна үөрэнэн баран, Саха сирин экэниэмикэтин сайдыытыгар туһалаах киһи буолар ыра санаалаахпын.
Оскуолаҕа үөрэммит кэмнэртэн ордук ахтыллар түгэннэринэн, күрэхтэһиилэр уонна оскуола актыыбын үлэтэ буолуо. Успуорт күрэхтэһиилэригэр кыттан кыайыы амтанын билбитим, бэйэни холонор кыахтаммытым. Оскуола актыыбыгар үлэлээһин миэхэ элбэх саҥа доҕоттору, интэриэһинэй дьону кытары билиһиннэрбитэ. Бу кэмнэргэ бэйэм кыахпын саҥалыы арыйбытым, салайар дьоҕурум сайдыбыта.
Доҕотторбор баҕа санаам диэн этэҥҥэ эрэ сылдьыҥ, үөрэххитин үчүгэйдик бүтэрэн, бэйэҕит сөбүлүүр идэҕитин талыҥ диэн баҕарабын. Сүрэххит иһигэр куруук сырдык санаалаах буолуҥ, олох ыарахаттарыгар бэриммэккэ, бэйэҕит итэҕэлгитин, сыалы-соругу тутуһуҥ. Олоххут үтүө түгэннэринэн толору буоллун, ыарахаттары кыайар күүстээх санаалаах буолуҥ. Эһигини өрүү өйүүр, таптыыр дьоҥҥут аттыгытыгар баар буоллуннар. Хаһан баҕарар бэйэ-бэйэбитин өйөһө-өйдөһө сылдьарбытыгар баҕарабын, доҕордоһуу диэн олус күндү. Олох кэрэтин билиҥ уонна дьоллоохтук олоруҥ!
Виолетта Титова, А.П. Павлов аатынан Сунтаар 1-кы №-дээх оскуола 11-с кылааһын үөрэнээччитэ:
– Билиҥҥи кэмҥэ орто анал үөрэх кыһаларыгар үөрэммит киһи син элбэҕи ситиһиэн сөп дии саныыбын. Араас идэ хайысхаларыгар уһуйуллан сөптөөх суолу булуон сөп. Тус бэйэм орто анал үөрэх кыһатыгар туттарсар былааннаахпын. Чопчу бу үөрэх кыһатыгар диэн этэн кэбиспэппин, бириэмэ көрдөрүө. Оҕо саастан уһуйааччы буолар ыра санаалаах этим. Төрөөбүт чыыһылам кодугар айар үлэ баар. Онон, олохпун ити өттүгэр ситимниэхпин сөп.
Бэйэм 11 сыл устатыгар икки оскуолаҕа үөрэнэн кэллим. Хас биирдии үөрэммит оскуолам туһунан үтүө эрэ өйдөбүлү сүрэхпэр сөҥүөрэн хааллардым. Ол курдук, үөрэппит учууталларбын олус истиҥник саныыбын. Доҕотторбун кытта тэҥҥэ сылдьарбыт, араас тэрээһиннэргэ бары буолан кыттарбыт миэхэ умнуллубат кэмнэр буолуохтара.
Доҕотторбор баҕарыам этэ сөбүлээбит үөрэххитигэр киирэн үчүгэйдик үөрэниҥ, баҕарбыт идэҕитин баһылаан үчүгэй үлэһит, төрөөбүт дойдугутугар туһалаах киһи буолуҥ. Доруобай буолуҥ, хомойор диэни билимэҥ, олох ыарахан уустуктарын барытын кыайаргытыгар баҕарабын.
Альберт Данилов, Сунтаардааҕы политехническай лиссиэй-интэринээтин бүтэрээччи:
– Быйыл олус эппиэтинэстээх сылбыт буолан олус долгутуулаахтык үөрэх дьылын түмүктээн эрэбит. Билигин бары күүспүн, өйбүн-санаабын биир кэлим эксээмэни туттарыыга уурабын. Ону тэҥэ, доруобуйабын эмиэ көрүнэбин. Инники олохпун авиацияны кытта ситимниэм. Уустук суоллаах-иистээх дойдубутугар, чуолаан Сунтаарга авиация сайдыаҕын олус баҕарабын. Ол иһин, оскуола кэнниттэн Казахстаҥҥа авиационнайга туттарсар баҕа санаалаахпын. Үөрэҕим кэнниттэн дойдубар үлэлии кэлэр былааннаахпын.
Оскуолаҕа үөрэммит сылларбын олус күндүтүк саныам. Бу кэмҥэ элбэх доҕоттордоннум. Лиссиэйбит тэхиньиичэскэй хайысхалаах буолан математика, физика уруоктарыгар сүрүн болҕомтобутун уурдубут. Үөрэнэр сылларбар араас олимпиадаларга, научнай-практическай кэмпириэнсийэлэргэ ситиһиилээхтик кытынным. Саамай өйдөөн хаалбыт түгэним Арассыыйа таһымнаах НПК миэстэлэспитим буолар.
Кылааспытыгар 18 уол буолан үөрэнэбит. Икки кыыстаахпыт. Кылааспыт салайааччыта Саргылана Андреевна нуучча тылын учуутала. Бииргэ үөрэнэр оҕолорбор баҕа санаалара туоллун, сөбүлүүр үөрэхтэригэр киирдиннэр. Төһө да араас куораттарынан тарҕастарбыт сибээспитин сүтэрбэккэ сылдьыахха.
Денис Собакин, Сунтаардааҕы политехническай лиссиэй-интэринээтин бүтэрээччи:
– Хайдах эрэ оскуоланы бүтэрэн эрэрбин итэҕэйбэппин. Бу соторутааҕыта эрэ оскуолаҕа үөрэнэ киирбиппит. Билигин бииргэ үөрэнэ сылдьар доҕотторбун үгүстэрин кытта бастакы кылаастан бииргэ сылдьабыт. Бу курдук тутуспутунан оскуоланы бүтэрэн эрэбит. Олус долгутуулаах уонна үөрүүлээх. Инники олохпутугар туох, туох күүтэр… (күлэр)
Оскуоланы бүтэрэн баран оскуола кэнниттэн доҕоттор буолан мустан оонньуурбутун, кэпсэтэрбитин араас мүччүргэннээх сырыыларга түбэспиппитин ахтыам. Оскуолабыт былаһааккатыгар мэлдьи мээчиктээччибит, футболлааччыбыт. Олус күндү кэмнэр ааспыттар эбит. Билигин биир кэлим эксээмэммитигэр бэлэмнэнэн кэпсэтэр да бокуой булбаппыт.
Уолаттарбар баҕарыам этэ сөбүлүүр үөрэхтэригэр киирдиннэр, элбэх эрэллээх доҕоттордоох буолуннар. Саамай сүрүнэ доруобай, чэгиэн сырыттыннар. Оччоҕо барыта баар буолуо.
Елизавета ТИТОВА, Мира АФАНАСЬЕВА бэлэмнээтилэр