Улуу Кыайыы 80, саха суругунан литературата төрүттэммитэ 125, С.А.Зверев-Кыыл Уола төрөөбүтэ 125 сылларынан С.А.Зверев-Кыыл Уолун аатынан Элгээйи фольклор түмэлэ уонна “Сунтаар сонуннара” эрэдээксийэ “Номох буолан умнуллубат норуот тыыннаах тыла” хоһоон айыытыгар улуустааҕы күөн-күрэс биллэрбиппит. Манна улахан дьоҥҥо Элгээйиттэн, Күндэйэттэн, Хадантан, 13 оҕо П.Х.Староватов аатынан Элгээйи орто оскуолатыттан кытыннылар.
Куонкурус түмүгэ улахан дьоҥҥо маннык буолла: 1 миэстэ – Людмила Павлова (Элгээйи), 2 миэстэ – Николай Егоров (Күндэйэ), 3 миэстэ – Олег Архипов (Хадан). Оттон Изабелла Макароваҕа-Толоон Туорааҕар биһирэбил бириис туттарыллар.
Оҕолорго: 1 миэстэ – Захарова Виолетта, 11-с «б» кылаас (Павлова Л.Н.), 2 миэстэ – Шестакова Санаайа, 3-с кылаас (сал.Иванова Л.В.), 3 миэстэ – Слепцов Сергей, 11-с «б» кылаас (сал. Павлова Л.Н.).
Элгээйи 2-с кылаас үөрэнээччитэ Сафонов Эрсан (сал. Миронова Т.С.) уонна 10-с кылаас үөрэнээччитэ Иванова Светлана (сал. Попова Н.М.) дьүүллүүр сүбэ быһаарыытынан биһирэбил бириис хаһаайыннара буоллулар.
Хоһоон куонкуруһугар кыттыбыттарга тэрийээччилэр ааттарыттан махталбытын биллэрэбит, айар талааҥҥыт сайда турдун!
Улахан дьоҥҥо «Сунтаар сонуннара» хаһыат сыл иккис аҥаарыгар босхо сурутуу купонунан, оҕолорго эрэдээксийэ туруорбут бириистэрэ ананнылар. Оттон биһирэбили ылбыт кыттааччыларга С.А.Зверев-Кыыл Уола аатынан фольклор түмэлин бириистэрэ туттарылыннылар.
Аата мэлдьи ааттаныа
Айылҕа барахсан анаан айбыт
Аллар араҕас алаастардаах,
Сүүрүгүрэр Утакаан үрэхтээх,
Сылгы, сүөһү сыбыытаабыт
Тума сүөгэй толооннордоох,
Тэҥкэ тиит тулалаах,
Нөөрүктээйи нүөл сиригэр
Төрөөбүтэ мин аҕам.
Оҕо кыра сааһыттан
Ойор күннүүн сырсыһан,
Кытыгырас бэйэкэлээх
Кыанар киһи буолбута.
Улуус успуордун салайан,
Уутуйан үлэлии олордоҕуна,
Аҕа дойду сэриитэ
Ааҥнаабыта Ийэ дойдуга.
Кырыктаах өстөөҕү утары
Кыайар бигэ эрэллээх,
Бастакы ыҥырыкка хабыллан,
Барбыта Арҕааҥҥы сэриигэ.
Утуйар уутун да умнан,
Уот курбуу ортотунан,
Сэриилэспитэ миномётчик
Суостаах өстөөҕү суоһаран.
Ленинград куораты көмүскээн,
Өстөөх суолун бүөлээбитэ,
Түүҥҥү үспүйүөн тутуллан,
Түөһүгэр мэтээл килбэйбитэ.
Кутаа уоттаах охсуһууга
Куттанары билбэккэ,
Кыайыы дьолун көтөҕөн,
Кэлбитэ мин аҕам сэрииттэн.
Таптал сырдык уотугар
Төлөннүрэ умайан,
Элбэх оҕо дьолун түстүүр
Ытык Аҕа дэппитэ.
Сэрии суостаах бааһырыыта
Суолларын биллэрбитэ,
Олус кылгас, күлүм дьолу
Олох биэрбитэ кыһыытыан!!!
Оҕолоруҥ улаатаммыт
Олох дьолун буллубут,
Хорсун быһыы, үрдүк чиэс
Холобурун туһанныбыт.
Кыайыы күнэ күндээрэн,
Күлүмүрдүү сандаарар,
Албан ааттаах аҕабыт
Аата мэлдьи ааттанар!!!
Людмила Павлова
Элгээйи, муус устар 29 күнэ, 2025 сыл
Кыайыы күнэ
Кыайыы күнэ –
Бырааһынньыктар бырааһынньыктара,
Сүдүлэрэ, модуннара,
Улаханнара, улуулара…
Кыайыы күнэ –
Бырааһынньык ийэтэ-аҕата,
Кыайыыны уһансыбыт көлүөнэ
Ырайга тахсар салюта.
Кыайыы күнэ –
Бырааһынньыктар бырааһынньыктара,
Ыам ыйын хоһуун ньургуһуннара,
Сэриигэ охтубуттар куттара.
Кыайыы күнэ –
Тыкпатаҕа, кэлбэтэҕэ буоллар,
Биир да бырааһынньык күнэ
Суох буолуо этэ олохпутугар.
Кыайыы күнэ –
Эдэр көлүөнэлэри түмнэ,
Өлбөт-сүппэт полк колонналарыгар
Бэтэрээннэрбит тыыннаах курдуктар.
Кыайыы күнэ –
Барыбытыгар тыкпыта,
Эйэлээх олох чэлгиэнэ
Биһигини кууспута.
Кыайыы күнэ –
Өр да кэтэһиннэрэн кэлбитэ,
Өрөгөй, өрүттүү үөрүүтэ
Балаҕаннарга киирбитэ.
Кыайыы күнэ –
Биһиэхэ алта чаас эрдэ кэлэр,
Болуоссаттан Өрөгөй Гиимнэ,
Музыка ньиргийэрэ иһиллэр.
Кыайыы күнүн –
Дьоллоох норуот бырааһынньыктыыр,
Биһиги бүгүҥҥү үөрүүбүтүн
Бүтүн Аан дойду айхаллыыр.
Николай ЕГОРОВ,
Күндэйэ.
Мэтээллэр кэпсииллэр
Мин эбэм чымыдаантан
Оргууйдук хостуур
Таҥаска эриллэн, кичэллэн
Ууруллубут мэтээллэри.
Биһиги сэрии диэн билбэппит,
Кэпсииллэр ону бу мэтээллэр,
Этэр курдуктар кинилэр:
«Этэҥҥэ олоруҥ, бар дьонум!»
Саһарбыт хаартыскаттан истиҥник
Эдэр саллаат мичээрдиир,
Этэр курдук биһиэхэ:
«Дьоллоох олоххо этэҥҥэ олоруҥ!»
Сотору үүнүө Күөх Маай,
Кыайыы күнэ үүнүө!
Хос эһэм кыргыспыт
Саныыр-ахтар махтал күнэ!
Санаайа Шестакова,
10 саастаах. Элгээйи.
Саха саллаатыгар
Аан дойду адьырҕалара күөттээбит
Аргыардаах сэриибит турбута,
Эйэлээх олоҕу көмүскүү ,
Эр бэрдэ сэриигэ барбыта.
Тыйыс диэн тымныылаах кыраайтан
Толору андаҕар эн этэн,
Толлубат санааны ылынан,
Турбутуҥ уот кутаа сэриигэ.
Саханы саха диэн ааттатан
Самныбат саргыны салайсан,
Өлөрү да эн умнан тураҥҥын,
Өстөөхтүүн өлөрсө сылдьаҕын.
Геройдуу оҥорбут дьыалаҕын
Үйэ саас тухары саныахпыт,
Албан аат үтүөкэн тылларын
Аныахпыт эйиэхэ мэлдьитин.
Сергей Слепцов,
10 “б”кыл. П.Х.Староватов аатынан
Элгээйи орто оскуолата.
Сахам аттара
Ким да умнуллубат,
туох да умнуллубат.
Сэрии буолбут сылыгар
Сыһыыларга сылдьыбыт
Сыспай сиэллээх сылгылар
Сыыппараҕа киирбиттэр.
Амырыыннаах сэриигэ
Айаас аттар хомуллан
Айан суолун устунан
Арҕаа бара турбуттар.
Бааллар этилэр онно
Буулур, кэрэ сылгылар,
Хара, маҥан өҥнөөхтөр,
Хаамыылардаах да аттар.
Түөрэм үктэл туйахтаах
Төрүт буолбут сылгылар
Төрөөбүт сирдэриттэн
Төннүбэттии барбыттар.
Буулдьа, буомба анныгар,
Буруо-тараа быыһыгар
Буорах сытын билбиттэр,
Буускалары соспуттар.
Уйуһуйбут сүрэхтэр
Уостуганы ытыран,
Умса баттыы-баттыылар
Уунаҥнаһа сүүрбүттэр.
Оскуолакка таптаран
Охтубуттар да бааллар,
Сэймэк буолбут эттэрэ
Сиргэ-буорга хаалбыттар.
Кыраларын көрүмэҥ
Кыргыс уоттаах сиригэр
Кылааттарын киллэрэн
Кыайыыларга тиийбиттэр.
Сахам сирин аттара
Суостаах сэрии уотуттан
Ахсааннаахтар ордоннор
Антах хаалбыт эбиттэр.
Алдьархайдаах кэмнэргэ
Алаастарга, сыһыыга
Ачалардаах отунан
Аһаабакка хаалбыттар.
Кыайыы буолтун кэнниттэн
Колхуостарга бэриллэн
Күүстээх үлэ үөһүгэр
Көлүүр ата буолбуттар.
Өрүү ахтар буолуоҕуҥ,
Өйдүү, саныы туруоҕуҥ,
Өлбүт, сүппүт аттарга
Өйдөбүнньүк тутуоҕуҥ!
Олег АРХИПОВ,
Хадан.
Албан аат улуукан Дьоруойга! (Филипп Евсеевкэ)
Уот кутаа сэриигэ киирсэҥҥин
Уолуйбат санааны ылынан
Уол оҕо, ат кулун буолаҥҥын,
Улуукан дьыаланы оҥордуҥ.
Өстөөхтүүн өлөрсөр кимиигэ
Өһөс хаан батаһын тутаҥҥын,
Өлөрү да умнан тураҥҥын,
Өһүөннээн өстөөҕу кыайбытыҥ.
«Алёша» таанкабыт аатыран,
Арассыыйа Дьоруойа буолаҥҥын
Үрдүкү Сулуһу кэтэҥҥин,
Үйэ саас тухары аатырдыҥ.
Албан аат – улуукан Уолаҥҥа,
Албан аат – хорсун Буойуҥҥа,
Албан аат – улуукан саллаакка
Албан аат – улуукан, Дьоруойга.
Виолетта Захарова,
10 «б» кыл. П.Х.Староватов аатынан
Элгээйи орто оскуолата.