Биһиги тапталлаах аҕабыт, эһэбит, хос эһэбит, Кутана сэлиэнньэтин олохтооҕо Спиридонов Иван Иннокентьевич уоттаах сэриигэ эдэркээн сааһыгар, «Кыһыл Кэккэ» холкуоска суотчутунан улэлии олорон, 1942 сыллаахха бэбиэскэ тутан, дьонун да кытта көрсүбэккэ, сэриигэ аттаммыта.
Оччолорго бэйэлэрэ да ыарахан үлэттэн, аар-туор олохтон, үлтү сылайбыт дьон аара араас ыарыыга хаптараллара, быстараллара, фроҥҥаа да тиийбэккэ суорума суолланаллара баар суол. Биһиги аҕабыт аан бастаан Сибиир уонна Саха сирин дьонуттан тэриллибит хайыһар биригээдэтигэр сулууспалаабыта. Ыалдьан госпитальга эмтэнэн үтүөрэн тахсыбыта. Сулууспалаабыт чааһа сэриигэ барбыт буолан, Чебархуль станцияҕа артеллерийскай полкаҕа Тамбов куорат таһыгар 28-с саппаас минопетнай полкаҕа үөрэнэн 2 Прибалтийскай фроҥҥа Панфиловскай дивизияҕа сыһыарыллыбыт 280-с краснознаменнай минометнай полкаҕа минометнай расчет бастакы нүөмэрдээх наводчигынан сылдьан сэриилэспитэ.
1943 сыл от ыйын 12 күнүгэр Орел куораты босхолуур соруктаах улахан кыргыһыы саҕаламмыта. Икки өттүттэнн артиллериянан минометунан күүстээх ытыалаһыыга ыаллыы расчеттарга элбэх өлүү-сүтүү тахсыбыт, кини расчетуттан биир киһи өлбүт. Ол кырыктаах кыргыһыыга кини уонна Өлүөхүмэ Кыыллааҕын киьитэ Грязнухин Алексей Михайлович тыыннаах ордубуттар. Аҕабыт дойдутугар кэлэн баран, Грязнухынныын суруйсар этэ.
Өстөөх салгыы кыайан утарылаһар кыаҕа суох буолан Орел куораты хаалларбыта. Ити сэриигэ аҕабытыгар младшай сержант званиетын иҥэрбиттэрэ. Күһүн Новосокольническай куораты босхолооһуҥҥа полк минометчиктара өстөөх тыыннаах күүһүгэр уонна тиэхиньикэтигэр улахан хорумньуну ҥцорбуттарын иьин Краснознаменнай Новосокольническай полк диэн ааттаммыт. Аҕабыт атын минометчиктар курдук хорсуннук сэриилэспитин бэлиэтээн, саллаат үрдүк наҕараадатын «Хорсунун иһин» мэтээли уонна сержант званиетын биэрбиттэр. Кини ити сэриигэ бааһыран госпитальга икки ый эмтэнэн тахсан баран атын чааска түбэспит. Уһуннук сэриигэ сылдьыбыт уопуттаах саллаат буолан үрдүк наҕараадата мэтээллээх сержаны интернациональнай отделения хамандыырынан анаабыттар.
1945 сыл тохсунньу ыйга Рига куорат таһыгар түүҥҥү кимэн киириигэ атаҕар икки сиринэн бааһыран госпитальга киирбит. Үтүөрэн чааһыгар төннөн Албава куорат таһыгар Балтийскай муораҕа ыга анньыллан «Курлянскай котел» диэн ааттаммыт төгүрүүктээһиҥҥэ хаайтарбыт өстөөҕү кытта сэриигэ кыттыбыт. Олунньу 16 күнэ буолар сарсыардатыгар полк хамандыырын бирикээһинэн ротаны сэриинэн разведкаҕа киллэрбит. Ол кэмҥэ бүтүн полкаттан сержант эрэ званиелаах киһиэхэ улахан эппиэттээх сорудаҕы биэрии улахан чиэскэ тэҥнээх этэ. Болдьохтоох чааска ракеталар өрө уһууран тахсыбыттарын кытта хоодуот саллаат окуопаттан ойон тахсан «Вперед за Родину, за Сталина! Ура!» диэн хаһыытаабытынан иннин диэки ыстаммытыгар, инники кирбии атаакаҕа турбут дьонунан эймэҥнии, модун «Ураа» хаһыынан ньиргийэ түспүт. Бу кыргыһыыга уҥа атаҕын тобугар бааһыран госпиталга киирбитэ. Хирург атаҕын быьаары гыммытын улахан көрдөһүүнэн хааллартаран, Москваттан Иркутскайга утаарыллыбыт. Онно эмтэнэ сытан Улуу кыайыыны көрсүбүт.
Биһиги аҕабыт Ийэ дойдутун көмүскээн үс сыл ус ый сэриилэһэн түөртэ бааһырбыт. Сержант званиялаах , «Хорсунун иһин» мэтээллээх 2-с группалаах инбэлиит буолан 1945 сыл атырдьах ыйыгар төрөөбүт алааһыгар дойдутугар эргиллибит. Бастаан араас үлэҕэ, онтон 1957 сылтан Сунтаардааҕы эт-үүт кэмбинээт Кутанатааҕы эти тутар пуунугар хара өлүөр диэри үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ.
Олоҕун аргыһын, биһиги ийэбитин Григорьева Евдокия Саввичнаны көрсөн ыал буолан, 9 оҕону төрөтөн, иитэн-үөрэтэн, олох киэҥ аартыгар үктэннэрбиттэрэ. Биһиги ийэлээх аҕабытыгар хаһан да кыайан төлөммөт ытык иэстээхпит. Кинилэр баар буоланнар дьоллоох оҕо сааһы биллэхпит.
Төһө даҕаны бу олоххо суохтарын иһин ыраас халлааны, сирдээҕи дьолу билбиппитигэр махтаныах эрэ тустаахпыт.
Өйдүүбүт! Сүгүрүйэбит! Махтанабыт!
Оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ