Уопсай дьыала туһугар диэн билиҥҥи үйэҕэ кыһаллар, үлэлиир киһи суоҕун кэриэтэ. Үйэбит оннук. Ол эрээри…
От ыйын ортотун диэри Маар Күөл нэһилиэгэр ходуһалар ууларын хорон түһэрэ сылдьыбыт экскаватор күөл кутатыгар кабинатын ортотугар тиийэр дириҥ бадарааҥҥа түһэн, үлэ тохтообута. Ыксаллаах быһыы-майгы үөскээбитэ.
Тыа хаһаайыстыбатын управлениетын салайааччыта Владимир Анисимов исписэлиистэри уонна олохтоох дьон түмэн экскаваторы хостуур үлэни тэрийбитэ. Тойбохойтон Сергей Михайлов улахан тыраахтарынан араас ньымы туттан, торуһунан таттаран нэдиэлэ кэриҥэ эриһэн кыайбатахтара. Экскаваторы хостуур үлэ хаамыыта нэһилиэк сүрүн күннээҕи дьүүллэһэр сонуна буолбута. Тоҕо диэтэххэ, ходуһалара уунан туола сытар отчуттар элбэхтэрэ, хоруу хастаран оттуур ходуһа таһаара сатыыр баҕалаах элбэҕэ.
Ону истэ сатаан баран, олохтоох кырдьаҕас мэхэньисээтэр-рационализатор Илья Петров бу уустук балаһыанньаҕа түспүт экскаваторы куталаах бадараантан хостуурга бэйэтэ көҥүл өттүнэн көмөлөһөн барбыта.
Биир улахан тыраахтыр, төһө да «Беларус» тыраахтырдар көмөлөһө сатаабыттарын үрдүнэн, кыайан хостуур кыаҕа суоҕун билбитэ. Ол иһин ыаллыы нэһилиэктэн улахан, күүстээх тыраахтары бэйэтин тус эппиэтигэр уларсан ылан, сүүрдэн аҕалан, икки улахан тыраахтыр көмөлөөн атырдьах ыйын 5 күнүгэр хостоон үрдүк сиргэ таһаарбыттар. Манна управление начальнига Владимир Федорович наадалаах матырыйааллары булан, толору хааччыйбытын бэлиэтиир тоҕоостоох.
Маар Күөл олохтоохторо «эскаваторы атырдьах ыйын 5 күнүгэр таһаарбыттар» диэн үөрэн бассаапка биллэрбиттэр уонна «тыраахтыр 0:2 буолбут, кырдьаҕас убайбытыгар Илья Антоновичка улахан көмөтүн иһин улахан да улахан махтал. Өссө да доруобай, эдэрдэргэ көмө буола сырыт» диэн махталларын биллэрбиттэр, алҕаабыттар.
Илья Антонович тиэхиньикэни ис дууһатыттан сөбүлүүр, алдьаммытын-кээһэммитин оҥорон, өрөмүөннээн, тиэхиньикэ үлэлиирин ситиһэр дьүккүөрдээх мэхэньисээтэр быһыытынан биллэр. «Экскаваторы кутаттан хостоон томтор сиргэ таһааран туруордум. Ол кэннэ хайдах да буоллун, тугу гыналларын бэйэлэрэ биллиннэр» диэн баран, сис туттан баран хаалбакка, эдэр уолаттары бэйэтин тула түмэн, уопсай күүһүнэн көмөлөөн үлэлиирин ситистэ. Маар Күөл тиэхиньикэлээх дьоно «Маар Күөл Ылдьаата суох олорбот буоллаҕа» диэн үрдүктүк сыаналыыллар, билинэллэр…
Ол курдук, Илья Антонович экскаваторы дьиэтин таһыгар состорон аҕалан, мотуоругар, гидросистемаларыгар, баахтарыгар киирбит сэлээркэ, арыы булкаастаах ууларын барытын сүөкээбитэ, ыраастаабыта. Тиэхиньиичэскэй көрүүнү (техуход) экскаватор бары узелларыгар, мотуоругар, атын да агрегаттарыгар ыыппыта. Үлэлээбэт буолбут, алдьаммыт чаастарын, мотуор, гидросистема арыыларын управление салайааччыта Владимир Анисимовка сакаастаан, этэн булларан, хапытаалынай өрөмүөҥҥэ чугаһыыр кэриэтэ үлэни оҥорбута быһыылааҕа. Ходовой чааһа, гусеницата элэйэн-уһаан тахса сатыы сылдьарын кылгатан, чиккэччи тардан биэрбитэ.
Мин, кырдьаҕас киһи, кэлэ-бара кэтээн көрбүтүм. Сарсыардла эрдэттэн киэһэ бороҥуй буолуор диэри арыт үс, арыт биэс эдэр уол (ходуһаларын уутун хордорор баҕалаахтар) кэлэн үлэлии сылдьаллара. Ону бэлиэтии көрөн нэһилиэк олохтоохторо эмиэ бассаапка «Илья Антонович, мындыр, булугас, тобуллаҕас толкуйгунан эдэрдэргэ ыйан-кэрдэн биэрэргэр, кинилэри сатабылга үөрэтэргэр, көмөҥ иһин махтал» диэн махтанан туран, туйгун доруобуйаны баҕарбыттарын аахпытым.
Икки нэдиэлэттэн ордук кэмҥэ дьүккүөрдээх үлэ түмүгэр кыахтаах тиэхиньикэ оҥоһуллан, ыраах ходуһа уутун түһэриигэ үлэни саҕалаата.
Илья Антонович: «Ходуһаларын уутун хоруу хастаран түһэттэриэн баҕалаах ыаллар хаһааммыт 5, 10 лиитэрэ кыра сэлээркэлэрэ тимир буочукаларга кутуллан турбут буолан дьэбиннэрэ элбэх уонна уулаах буолаллара сэрэхтээх эбит. Атын ыраас сэлээркэ суоҕа уонна кэмчитэ үлэни атахтыыр» диэн этэр.
Тыа хаһаайыстыбатын управлениета, улуус дьаһалтата нэһилиэк туһатыгар сэлээркэ буларга көмөлөһөллөрө буоллар диэн баҕа санаабын этэн туран, бу сүрдээх үлэһит, мындыр кырдьаҕас мэхэньисээтэр үлэтин биир түгэниттэн суруйуубун түмүктүүбүн.
Кырдьаҕас отчут, Маар Күөл.