Бэҕэһээ Сунтаардар кэрэмэс көмүс күһүммүт – Кэрэмэс Кийиитин дьоро күнүнэн салҕанна. Күнүс 2 чаастан «Бартыһаан» култуура киинигэр Кэрэмэс Кийиитин поэзиятын сэргээччилэр тоҕуоруһа муһуннулар. Сонуннук киэргэммит сыанаҕа, киһи хараҕар биллэр гына саҥардыллыбыт кулууппут, бастакы тэрээһинэ буолла. Л.А. Попов аатынан Сунтаардааҕы киин бибилэтиэкэ үлэһиттэрэ, ону тэҥэ нэһилиэктэргэ баар салааларын кытта холбоһон өрүү да буоларн курдук уратытык, үрдүк таһымнаахтык тэрийбиттэр.
Саҥа кинигэтин оҕолоро бэрийэн таһаарбыттара олус хайҕаллаах. Кыыһа Наташа:» Бу, ийэбит хаалларбыт нэһилиэстибэтин биэс гыммыт биирэ эрэ»–, диэтэ. Ол салгыы тахсарыгар аймахтарыттан саҕалаан улуус салалтатыгар тиийэ көмөлөһүөхпүт диэбиттэрин сэргии иһиттим.Саргылаана Спиридонова хайдах киһитин, хайдах олоҕу олорон ааспытын дьүөгэлэрэ Сайа, Хара Көмүс, кыыһа, аймахтара ситэрэн – хоторон кэпсээтилэр. Тиһэх суругар: «Мин оҕолорбунан, сиэннэрбинэн, айымньыларбынан дьоллоох олоҕу олордум, куруук үчүгэй эрэ кэмнэрбитин санаан үөрүү-көтүү үктэллээх олоруҥ!», – диэбититтэн ама ким долгуйуо, үөрүө суоҕай?!
Дьоро күн иккис чааһа Кэрэмэс Кийиитин хоһоонноругар күрэх буолла. Манна түмсүүнэн, биирдиилээн тэринэн кэлэн кыттыбыттара ураты көстүү. Улуустааҕы «Ньургуһун» түмсүүттэн уонча киһи хоһоон аахта. Күрэх бириэмэтигэр буурҕалаах дохсун ардах түһэн уот баран хоһоону чүмэчи уотугар ааҕар ордук үчүгэйинии, аныгы үйэ сиэринэн төлөппүөн кылайар уотугар, кумаар да көтөрө иһиллэр чуҥкунуур чуумпутугар аахпыппыт бэйэтэ туспа иэйии буолла.
Күрэх түмүгүнэн, «Кэскиллээх ааҕааччы» Вася Контогоров, «Аймахтар биһирэбиллэрэ» Клара Тихонова, «Умсугутуулаах ааҕыы» Изабелла Макарова – Толоон Туорааҕа, «Иэйиилээх ааҕыы» Зинаида Федотова – Дьол Кыыма, «Кылаан чыпчаал» Людмила Пустолякова – Дьэрэлийэ Күндээр ааттаннылар.
Норуот суруйааччыта Наталья Михалева – Сайа бэйэтинэн баара, ахтыы оҥорбута, дьүүллүүр сүбэҕэ кыттыбыта, ырыппыта дьоро күнү үрдүк таһымнаата, күрэхтэһээччилэр барахсаттары сүрэхтэрин толугуруу хамсатта, долгутта.
Уот баран хабыс хараҥаҕа харбыалаһан олорбокко, сырдыкка фойеҕа тахсыбыппыт өссө үчүгэй буолла. Кулууп уолаттара, араас тэрээһини ыытар, араас түгэннэртэн тахса охсор сатабыллара, дьоҕус тэрээһин миэстэтин оҥоро охсубуттара түргэнэ сөхтөрдө. Манна Саргылаана бэйэтэ уун утары кэлбит киһини мичээрдии көрсөр хаартыскаҕа хатанар сиригэр бэйэтэ соҕотоҕун туруом дуо, манна кэлиҥ диэн ыҥыран ылла, – диэн Гаврил Еремеев аһара бэркэ чопчулаата. Дьэ, манна буолла истиҥ ахтыылар, кэпсэтиилэр. Дьүүллүүр сүбэни күүтүөхтээҕэр буолуох кинилэри күүттэрдибит.
Мин тус бэйэбиттэн итиннэ тыл тииһэн эппэтэх махтал тылларбын тириэрдиэхпин баҕарабын. Киһи олоҕор хаһан да умнуллубат суолу-ииһи хаалларан барар дьоннор баар буолаллар. Мин суруйааччы үрдүк аатын сүгэрбэр олук уурбут, миэхэ эрэммит дьоннорум Анатолий Егоров – Аман, Саргылаана Спиридонова – Кэрэмэс Кийиитэ, Иван Мигалкин буолаллар. Наҕараада туттарарыгар норуот суруйааччыта Наталья Михалева – Сайа мин айар үлэбэр, ураты буочардаах диэнтэн саҕалаан үрдүк сыанабыл биэрбитэ, өссө элбэҕи эрэйэбин диэбитэ кынаттаата, өссө элбэххэ эбээһинэстээтэ.
Бу курдук кэрэ киһи – Кэрэмэс Кийиитин дьоро күнэ элбэх киһини түмэн, үөрдэн, долгутан үрдүк таһымҥа ааста, аныгыс көрсүөххэ диэри.
Зинаида Федотова — Дьол Кыыма