Бэҕэһээ Дьаархан нэһилиэгэр иккис төгүлүн ыытыллар Сунтаар улууһун уһуйааннарын иитиллээччилэрин ортолоругар «Аҕа уолунаан-2026» күрэх бэрт сэргэхтик, үрдүк тэрээһиннээхтик ыытылынна. Барыта 4 хамаанда кэлэн кытынна. Ол курдук, Сунтаартан «Ньургуһун» уһуйаан иитиллээччитэ Уйгуур аҕатынаан Альберт Алексеевтыын, Кириэстээхтэн «Солнышко» уһуйаан иитиллээччитэ Айхан аҕатынаан Анатолий Саввиновтыын уонна Тойбохой «Ньургуһун» уһуйааныттан икки хамаанда — Айгылаан аҕатынаан Айаал Васильевтыын уонна Матвей аҕатынаан Степан Егоровтыын.
Кыттааччы уолаттартан саамай кыралара 5 саастаах Айхан Саввинов, оттон аҕа саастаах кыттааччы Айаал Васильев (36) эбиттэр.
1 көрүҥ — бэйэни билиһиннэрии. Бу көруҥҥэ уолаттар, аҕалар сахалыы сайбаччы таҥнан кэлэн бэйэлэрин билиҺиннэрдилэр. Дьүүллүүр сүбэ — барыларыгар 1 миэстэни анаата.
2 көрүҥ — мас хайытыыта. Бу манна аҕа биэс лэкэни 4 гына хайытта, уола сүүрэн тиийэн хардаҕастарын бэлиэтэммит сиргэ таһан иккилии хардаҕаһынан 5-тии этээс гынан икки сиргэ сааһылаатылар.
Аҕалар бары да мас хайыта үөруйэх дьон эбит. Уолаттарбыт даҕаны аһара ыарырҕаппакка мастарын үрүт үөһээ дьаарыстаатылар. Бу көрүҥҥэ 4:15’50 мүнүүтэ көрдөрүүлээх Айгылаан, Айаал Васильевтар бастакы миэстэҕэ таҕыстылар. 2 миэстэ Уйгуур, Альберт Алексеевтар буоллулар, көрдөрүүлэрэ — 5:35’90 мүн. 3 миэстэни Матвей, Степан Егоровтар ыллылар, көрдөрүүлэрэ — 5:57’90 мүн.
Күрэхтэһии үһүс көрүҥүнэн ох саанан ытыы буолла. Аҕалар да, уолаттар да хаһан даҕаны ох диэни илиилэригэр тутан көрбөтөх дьон буолан биэрдилэр. Онон бу көрүҥҥэ күрэхтэһии тиһэҕэр диэри кимнээх кыайыахтара биллибэт, долгутуулаах да этэ. Хамаандаҕа иккилии холонон көрөр ытыы уонна биэс ытыы очукуо ааҕыытыгар буолла. Табыы туһааннааҕынан — куобах 4, кус 7, тииҥ 10 очукуону биэрэр.
Түмүкпүт маннык буолла: 1 миэстэни 28 очукуолаах Матвей, Степан Егоровтар олус эрэллээхтик ыллылар. Степан биэс ытыытыттан 4 куһу табан, астык ытыылары көрдөрдө. Бу таба ытыылартан сиэттэрэн тойбохойдорго саҥа охчут баар буолла диэн эрэниэҕиҥ. Иккис миэстэҕэ 14 очукуолаах Уйгуур уонна Альберт Алексеевтар таҕыстылар. Уоллаах аҕа иккиэн биирдии кустаахтар. Үһүс миэстэни 11 очукуолаах Айхан, Анатолий Саввиновтар ыллылар. Анатолий биирдии куобаҕы уонна куһу табан хамаандатын үөһээ таһаарда.
Төрдүс көруҥмүт — түү мээчиги хабыы. Өбүгэлэрбит ньымаларынан оҥоһуллубут түү мээчик барахсан кыырайа көттө. Манна 17 мээчиктээх Матвей, Степан Егоровтар бастакы миэстэни ыллылар. 16 мээчиктээх Уйгуур, Альберт Алексеевтар иккис миэстэ буоллулар. 11 мээчик хабыылаах Айхан, Анатолий Саввиновтар үһүс миэстэҕэ таҕыстылар. Уолаттарга Айхан 15 мээчиктэн 7 мээчигин хабан хамаанда «салааскатын» соһооччуннан буолла, аҕалартан 15 мээчиктэн — 11 хабыылаах Степан Егоров буолла.
Бэһис көрүҥмүт — моһоллоох сүүрүү. Киэн манежпыт иһигэр бэлэмнэммит 6 моһоллоох сири туораан биир эргиири бириэмэҕэ сүүрэн кэлиэхтээхтэр.
1-кы миэстэни Уйгуур, Альберт Алексеевтар 1:43’45 мүнүүтэ көрдөрүүлээх ыллылар. 2-с миэстэҕэ 2:18’06 мүн. көрдөрүүлээх Матвей, Степан Егоровтар таҕыстылар. 3-с миэстэ Айгылаан, Айаал Васильевтар буоллулар, көрдөрүүлэрэ — 2:27’86 мүн.
Бу көрүҥнэ бары даҕаны олус бэркэ, ордук хос сыыһа- халты хамсаныылары оҥорбокко толордулар.
Онон биэс көрүҥ түмүгүнэн:
1 м. — Матвей, Степан Егоровтар (Тойбохой), уопсайа 8 очукуолаахтар. Егоровтар кыайыы куубогын күөрэччи көтөхтүлэр.
2 м. — Уйгуур, Альберт Алексеевтар (Сунтаар, Дьаархан). Алексеевтар эмиэ 8 очукуолаахтар, ол эрээри хаачыстыба көрдөрүүтүнэн ыллылар.
3 м. — Айгылаан, Айаал Васильевтар (Тойбохой). Кинилэр 13 очукуолаах тахсан үөрүүлэрэ муҥура суох буолла.
4 миэстэни 15 очукуолаах Айхан уонна Анатолий Саввиновтар (Кириэстээх) буоллулар.
Күөн-күрэспит кыайыылаахтара туоһу суруктарынан, мэтээллэринэн уонна сыаналаах бириистэринэн наҕараадалананнар кыайыы өрөгөйүн биллилэр.
Кыттыыны ылбыт хамаанда даҕаны бирииһинэн уонна туоһу суругунан бэлиэтэнэн эмиэ үөрдэ-көттө.
Хас көрүҥ ахсын миэстэлэспит кырачаан кыттааччыларбыт туоһу суруктарынан, түөскэ кэтэр мэтээллэринэн наҕараадаланнылар. Ону таһынан көрүҥнэргэ бастаабыттар «Бастыҥ масчыт», «Бэргэн охчут», «Бастыҥ сымса, түргэн» диэн туоһу суруктарынан бэлиэтэннилэр.
Кыттааччыларга бэйэлэрин уһуйааннарын ааттарыттан эмиэ сэмэй бэлэхтэрин Надежда Леонтьева («НьургуҺун» уҺуйаан, Тойбохой), Игнат Федоров («Ньургуһун» уһуйаан, Сунтаар) уонна Семен Михайлов («Солнышко» уһуйаан, Кириэстээх) туттардылар.
Уолаттарбыт барахсаттар түөстэрэ толору мэтээл, көтөх муҥунан бириис тутуурданан үөрбүт сирэйдэрин-харахтарын көрүө этигит… Аны 8, 9, 10 сылынан бу уолаттарбытын, аҕаларбытын улуустааҕы «Аҕа уолунаан» улахан күрэхтэргэ көрүөхпүт диэн сэмээр эрэнэ кэтэһиэҕиҥ..
Эһиилги «Аҕа уолунаан-2027» — Тойбохой нэһилиэгэр ыытыллара быһаарылынна.
Бу күрэспит сүрүн успуонсардарынан буоллулар:
-ИП Семенов С. И., Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев — «Үлэ киһитэ» анал бэлиэтин хаҺаайына.
— Баһылыкпыт Петр Тимофеев уонна олохтоох дьаһалта.
— Дьаархан орто үөрэхтээҺин оскуолатын директора Станислав Кычкин.
-Уһуйаан кэллэктиибэ.
-Физическэй культура учуутала Павел Кырелов.
-Нэһилиэкпит элбэх оҕолоох ийэтэ Людмила Исакова.
Махтал тылларын аныыбыт — Сунтаардааҕы оскуолаҕа киириэн иннинээҕи үөрэхтээһин сэбиэдиссэйигэр Мичийэ Вячеславовнаҕа, Дьаархан интэринээт- оскуолатын дириэктэригэрр С.Н.Кычкинҥа уонна уһуйаан бары үлэһиттэригэр (сүрүннүүр иитээччи А.И.Андреева). Туппуккут тубустун, талбыккыт табылыннын.
Павел КЫРЕЛОВ, «Аҕа уолунаан» — уһуйаан саастаах уолаттарга күөн күрэс тэрийээччитэ, сүрүн судьуйата