Урут клещ ханна эрэ ыраах, итии дойдуларга үөскүүр, биһиэхэ Саха сиригэр суох диэн саныыр, толкуйдуур буоларбыт. Ол эрээри, бу аҕыйах сылтан бэттэх Сахабыт сирин хайдах баҕарар килиимэттээх, үүнээйилэрдээх улууһугар баар буолла. Сылын аайы бу үөҥҥэ ытыттарбыт дьон элбиир. Клещкэ ытыттарыы куттала – киһи киин ньиэрбэтин тиһигэр дьайан, клещ энцефалитынан уонна клещ боррелиоһа (болезнь Лайма) диэнинэн ыалдьыахха сөп. Оттон ити ыарыыттан киһи барахсан инбэлиит буоларын ааһан, олохтон туоруон да сөп. Ол эрээри клещ барыта кутталлаах ыарыыны илдьэ сылдьар буолбатах.
Улуус тэрилтэлэрин салайааччыларын бу нэдиэлэтээҕи сүбэ-мунньахтарыгар Роспотребнадзор Сунтаардааҕы филиалын салайааччыта Татьяна Николаева иһитиннэрбитинэн, бу сылга улууска биэс киһи бу үөҥҥэ ытыттарбыт. Ытыттарбыт дьонтон клеһи арааран, анал лабораторияҕа анаалыска ыыппыттарыттан биир киһиэхэ ыарыылаах үөн ытырбыт диэн түмүк кэлбит.
Онон сиэттэрэн оройуон Роспотребнадзорун салайааччыта ойуурга, хонууга сылдьааччылар сэрэхтээх буолуҥ, сөптөөх таҥастары кэтэн сылдьыҥ диэн сүбэлиир. Холобур, сырдык өҥнөөх таҥаһы кэтэр табыгастаах диэн сүбэлиир. Сырдык таҥаска үөн сылдьара түргэнник көстөр. Дьилэй таҥастары кэтэр сөп. Үөһэ өттүгэр кэтэр таҥаскын бүрүүкэ иһигэр, оттон бүрүүкэҕин атаҕыҥ таҥаһыгар биитэр уһун соҕус наскыга симэр үчүгэй. Илии сиэҕэ (манжет) бэгэччэккэр сыста сылдьара ордук. Төбөҕөр былаат баанар ордук, моойгун кытары сабан, ону сэргэ капюшоннаах таҥаһы кэтэр сөп. Клещтэн харыстыыр ыстарар эмтэри (репеллен) туттуҥ. Сотору-сотору бэйэ-бэйэҕитин кэтэнэн, таҥаскытыгар туох эмит баарын, суоҕун көрсө сылдьар ордук.
Билигин ойуурга, хонууга сылдьааччы үгүс, ким сир астыы, ким оттуу. Бу кэмҥэ клещкэ ытыттарыы үрдүөн сөп. Маны сэргэ сүбэх-мунньахха улуус баһылыгын бастакы солбуйааччы Павел Григорьев баһаартан, ууттан сэрэхтээх буоларбытын ханнык да түгэҥҥэ сүтэрбэпппэтигэр эттэ. Өрөспүүбүлүкэбит хас да оройуонугар ойццр баһаардара бааллара бэлиэтэнэр, биһиэхэ икки сиргэ уот тура сылдьыбытын, хата, умуруорбуттар. Аны ааспыт күннэргэ турбут уот куйаас курдуктөһө буолбатаҕын да иһин, сөтүөлүүрү сөбүлээччилэр ууттан сэрэхтээх буолуҥ, төрөппүттэр оҕолоргутун көрүүтэ-истииитэ суох сөтүөлүү баралларын хонтуруоллааҥ, көрө-истэ сылдьыҥ диэн баһылык солбуйааччыта этэр.
Бэйэбитин харыстанан сылдьыаҕыҥ, доруобуйабыт, олохпут бэйэбит илиибитигэр.
Яина Власьева