Күндэйэ орто оскуолатыгар нэһилиэкпит бастакы баһылыга — СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, учуонай-экономист, Сунтаар улууһун Бочуоттаах олохтооҕо, Күндэйэ оҕолорун үөрэххэ-билиигэ тардыһыыларын бастакынан өйөөбүт меценат Борис Никифорович Егоров төрөөбүтэ 90 сылыгар аналлаах «Тыа сирэ 21 үйэҕэ социальнай-экономическай, культурнай сайдыытын бигэ тирэҕэ» диэн дьыалабыай көрсүһүү ыытылынна. Тэрээһин үөрүүлээх чааһа оскуола аактовай саалатыгар туран эрэ Дойду гимнинэн дуораччы аһылынна. Сүрдээх үчүгэйдик Борис Никифорович олорон ааспыт олоҕун, үлэтин, дьиэ кэргэнин экраҥҥа көрдөрөн сырдаттылар.
Бу үөрүүлээх күн күндүттэн күндү киһилэрин, аҕаларын үтүө аатын чиэстээхтик сүгэ сылдьар ыччаттара — уола, «Полярные авиалинии» тэрилтэ куттал суох буолуутун хонтуруоллуур салаатын салайааччыта Георгий Егоров, кыыһа, Арассыыйа билимин академиятын Сибиирдээҕи салаатын Бочуоттаах бэтэрээнэ, история билимин хандьыдаата Ванда Игнатьева кыттыыны ылан, бу тэрээһини суолталаатылар. Кинилэр төрөппүттэрин, оҕолорун, сиэннэрин тустарынан кэпсээтилэр. Күндү дьоммут ыччаттара үлэ үөһүгэр, киэҥ эйгэҕэ үлэлии-хамсыы сылдьалларыттан олус астынныбьыт, үөрдүбүт.
Оскуола кэлэктиибэ бастакы баһылыкпыт кэлиэҕиттэн нэһилиэк бары тэрилтэлэрин түмэн, нэһилиэгинэн бүттүүн чөл олоҕу тутуһан, оҕону иитиигэ сүрүн сыалы туруорунан, өр кэмҥэ бу хайысханы өрө тутан, билигин да таһаарыылаахтык үлэлии сылдьалларын оҕолор,учууталлар киэн тутта кэлбит ыалдьыттарга сиһилии кэпсээтилэр. Оҕону үлэнэн иитиигэ оскуола эрэ буолбакка, оҕо куйаарыттан саҕалаан, оҕо чөл, доруобай буоларыгар олохтоох эмп үлэһиттэрэ, тыа сиригэр олорорбут быһыытынан оҕону үлэҕэ чугаһатаары «Сырдык Аартык», «Тускул» кооперативы кытта ыкса сибээстээх, аҕалар түмсүүлэрэ уол оҕону булт абылаҥар уһуйуу, кулуубу кытта кэрэ-эйгэ ырыаҕа,үҥкүүгэ сыһыарыы, аны баһылыкпыт үөрэххэ-билиигэ тардыһар оҕолору өйүүр меценаттар хамсааһыннарын бастакынан саҕалаан үтүө дьыаланы өйөөччү сыл аайы элбиир. Бу эрэ буолуо дуо, нэһилиэккэ төрөппүт оскуоланы кытта ыкса ситимнээх үлэлии олорор. Ол түмүгэр Күндэйэ оскуолатын үлэтэ үлэҕэ, үөрэххэ, успуорка мэлдьи инники сылдьар.
Ыалдьыттарбыт ыраах Кэбээйи улууһун Мукучуттан, Элгээйитэн, Хадантан, Бордоҥтон, Сунтаар араас тэрилтэлэриттэн бэрэстэбиитэллэр кыттыылаах тэрээһиҥҥэ бэйэлэрин көрүүлэрин, санааларын холбоон оҕону иитиигэ туох үлэ барыаҕын, тыа сирэ инники сайдыытын дьүүллэһэр бырагыраамаларын көмүскүү үксэ эдэр кэскиллээх ыччаттар сомоҕолоһон кэлбиттэрэ көрүөххэ астык.
Кыратык санатар буоллахха, Үс Күннээх Күндэйэбит баччааҥҥа диэри бигэ туруктаах, үлэни хамнаһы өрө тутан олорор, билигин да урукку тэтимин тутан олорор нэһилиэк буолар. Ол биллэн турар, олохпут оҥкулун оҥорбут холкуос, сопхуос саҕаттан сүдү кылааттарын киллэрбит, суолларын-иистэрин хаалларбыт үлэһит үтүө дьоммут, салайааччыларбыт өҥөлөрүн хаһан да умнубаппыт, элбэх киһи үлэлээн аастаҕа…
Бастакы баһылыкпыт Б.Н.Егоров кэлээт да, суол оҥоһуутун ылсыбыта. Онон Сунтаар улууһугар аан бастаан Күндэйэ уулуссалара, айанныыр суолбут оҥоһуллубута. Кини кэнниттэн олорбут баһылык И.Д.Максимов общественнай үлэни, тэрилтэлэри түмэ тардан, нэһилиэк бүттүүн оҕо иитиитин бырагырааманы салгыы тупсарбыта. Ол кэнниттэн олорбут эдэр баһылыкпыт А.В.Никитин тыа хаһаайыстыбата сайдарын, дьон сүөһүтүн эспэккэ «Сырдык Аартык» СХПК тэрийэн ,үчүгэй эппиэттээх илиигэ Р.А.Ивановаҕа туттарбыта. Күн бүгүнүгэр диэри бэйэ аһынан дэлэччи хааччыллан, сайдан олорорбут бу эмиэ баһылык хорсун быһыыта. Билигин салайан олорор баһылыкпыт И.В.Константинов хараҥа уулуссабытын сырдыкка көһөрбүт, ыччат саҥа кыбаарталын аспыт аныгы көрүүлээх баһылык дии саныыбыт. Онон маннык салайааччылардаах буолан Күндэйэ үүнэр,сайдар.
Кулуупка 5 хамаанда бэйэлэрин илдьэ кэлбит бырагыраамаларын кэпсээн, хайдах хайысханан үлэлиэхтэрин мөккүһэн да ылан киэҥ кэпсэтии буолла. Эдэр дьон нэһилиэк сайдарыгар бэйэлэрин көрүүлэрин, уопуттарын атастаһан, оскуолабыт хайдах үлэлии олороллорун билсэнэлбэҕи билэн-көрөн, билиилэрин хаҥатан, истиҥ көрсүһүүттэн ыга дуоһуйан барбыт буолуохтаахтар.
Түмугэр Сунтаар 1, Мукучу, Бордоҥ нэһилиэктэрэ 2,3 миэстэ буоллулар. Быыһыгар Б.Н .Егоров аатынан бириистэри Георгий Борисович, Ванда Борисовна тэрээһиҥҥэ кыттыбыт оҕолорго Махтал суруктары, сэмэй бэлэхтэри туттардылар. Ыалдьыттар ааттарыттан Борис Никифоровиһы кытта бииргэ алтыспыт Надежда Корнилова, Зинаида Иванова, Евдокия Тарабукина ахтан-санаан аастылар. Ыалдьыттар, олохтоохтор олус үчүгэй, истиҥ тэрээһини үрдүк таһымҥа таһаарбыт оскуола кэлэктиибигэр, нэһилиэк дьаһалтатыгар, «Ил» култуура Киинигэр махталларын биллэрдилэр.
Феврония НИКОЛАЕВА, хаһыат уопсастыбаннай кэрэспэдьиэнэ